Меню

Articles

Том 1 № 32 (2026) / 2026-09-30 / Көрілім саны: 38

ӨҢДЕУШІ ӨНЕРКӘСІП ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНІҢ ДЕНСАУЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА ЗИЯНДЫ ӨНДІРІСТІК ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ

Авторлар

  • Л.М. Актаева

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0009-0006-0950-678X

  • А.Б. Бекмагамбетов

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0000-0002-4334-4781

  • Л.И. Едильбаева

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0009-0009-4442-057X

  • А.Ш. Ташенов

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0009-0004-4794-6853

  • Н.Т. Сагиндикова

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0009-0008-6420-2783

Кілтті сөздер

өңдеуші өнеркәсіп, еңбек жағдайлары, кәсіби тәуекел, өндірістік факторлар, шу, діріл, өндірістік аэрозольдер, тірек-қимыл аппараты аурулары, тыныс алу мүшелерінің аурулары, өндірістік жарақаттану
Артқа

PDF (Russian)

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/mogs.V.1(32)-6

Қалай дәйексөз келтіруге болады

ӨҢДЕУШІ ӨНЕРКӘСІП ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІНІҢ ДЕНСАУЛЫҚ ЖАҒДАЙЫНА ЗИЯНДЫ ӨНДІРІСТІК ФАКТОРЛАРДЫҢ ӘСЕРІ. (2026). Тау-кен және мұнай-газ ісі, 1(32). https://doi.org/10.58805/mogs.V.1(32)-6
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver AMA

Жүктеу сілтемесі

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Аңдатпа

Өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындарындағы зиянды өндірістік факторлардың әсері еңбек медицинасының өзекті мәселелерінің бірі болып қала береді, себебі негізгі технологиялық мамандықтар жұмысшылары арасында кәсіптік шартталған аурулар мен өндірістік жарақаттану деңгейі жоғары. Зерттеудің мақсаты - өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындары жұмысшыларының еңбек жағдайларына кешенді гигиеналық және медициналық-функционалдық бағалау жүргізу және зиянды өндірістік факторлардың олардың денсаулық жағдайына әсерін анықтау.

Өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындары жұмысшыларының еңбек жағдайларына гигиеналық бағалау жүргізіліп, жұмыс аймағындағы ауадағы шу, діріл, шаңдану деңгейлері және әлсіз фиброгенді аэрозольдердің мөлшері талданды. Жұмысшылардың денсаулық жағдайына медициналық-функционалдық бағалау жүргізіліп, өндірістік шартталған аурулардың салыстырмалы тәуекелі (RR) мен этиологиялық үлесі (EF) анықталды.

Негізгі технологиялық мамандықтар жұмысшыларында шу, діріл, бейорганикалық шаң және әлсіз фиброгенді аэрозольдер деңгейінің шекті мөлшерден жоғары екендігі анықталды. Еңбек жағдайлары кәсіби тәуекелдің орташа және жоғары деңгейімен сипатталатын зиянды 3.1-3.2 сыныптарына сәйкес келді. Анықталған патология құрылымында тірек-қимыл аппараты аурулары, жоғарғы тыныс алу жолдарының аурулары және өндірістік жарақаттану басым болды.

Салыстырмалы тәуекелдің (RR=2,0-5,0) және этиологиялық үлестің (EF=49,9-80,0%) жоғары көрсеткіштері анықталып, зиянды өндірістік факторлардың әсері мен денсаулық бұзылыстарының дамуы арасындағы маңызды байланыс расталды. Ең жоғары кәсіби тәуекел ұзақ уақыт бойы шу, діріл және өндірістік аэрозольдердің әсеріне ұшырайтын жұмысшылар арасында тіркелді. Өндірістік жарақаттану деңгейі 60,64%-ды құрады, бұл қолайсыз еңбек жағдайларының жұмысшылар денсаулығына елеулі әсерін көрсетеді.

Алынған нәтижелер зиянды өндірістік факторлардың өңдеуші өнеркәсіп жұмысшыларының денсаулық жағдайына айқын теріс әсер ететінін дәлелдейді және физикалық әрі аэрозольдік факторлардың әсерін төмендетуге, еңбек жағдайларын жақсартуға және кәсіптік шартталған аурулардың алдын алуға бағытталған кәсіби тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру қажеттігін растайды.

KazTBU MOGS