Articles

Том 1 № 32 (2026) / 2026-09-30 / Көрілім саны: 46

ЗИЯНДЫ ЖӘНЕ ҚАУІПТІ ӨНДІРІСТІК ФАКТОРЛАРДЫҢ ТӘУЕКЕЛДЕРІН СӘЙКЕСТЕНДІРУДІҢ, БАҒАЛАУДЫҢ ЖӘНЕ БАСҚАРУДЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘСІЛДЕРІ

Авторлар

  • Л.М. Актаева

    Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты ШЖҚ РМК
    https://orcid.org/0009-0006-0950-678X
  • А.М. Рахметова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0000-0002-0008-4887
  • Э.А. Кульмагамбетова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0000-0002-7799-3974
  • Г.К. Алшынбекова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0000-0001-5143-2338
  • A.T. Шилменова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0000-0001-6540-6261
  • H.T. Сагиндикова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0009-0008-6420-2783
  • А.Ш. Ташенов

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0009-0004-4794-6853
  • А.E. Еркінбекова

    ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты
    https://orcid.org/0009-0008-0528-1135

Кілтті сөздер

ыфв, фывфыв

DOI сілтемесі:

Қалай дәйексөз келтіруге болады

ЗИЯНДЫ ЖӘНЕ ҚАУІПТІ ӨНДІРІСТІК ФАКТОРЛАРДЫҢ ТӘУЕКЕЛДЕРІН СӘЙКЕСТЕНДІРУДІҢ, БАҒАЛАУДЫҢ ЖӘНЕ БАСҚАРУДЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘСІЛДЕРІ. (2026). Тау-кен және мұнай-газ ісі, 1(32). https://doi.org/10.58805/mogs.V.1(32)-22

Аңдатпа

Мақалада өндірістік үдерістердің күрделенуі мен еңбекті цифрландыру жағдайында зиянды және қауіпті өндірістік факторлардың тәуекелдерін сәйкестендірудің, бағалаудың және басқарудың халықаралық тәсілдері қарастырылған. Зерттеудің өзектілігі кәсіптік тәуекелдерді бағалаудың қолданыстағы әдістерін жүйелеу және олардың еңбекті қорғауды басқару тәжірибесіндегі салыстырмалылығын арттыру қажеттілігімен байланысты. Зерттеудің мақсаты – кәсіби тәуекелдерді сәйкестендірудің, бағалаудың және басқарудың халықаралық тәсілдерін жүйелеу және салыстырмалы талдау. Зерттеуде ғылыми әдебиеттерді жүйелі және салыстырмалы талдау, жіктеу, жалпылау әдістері пайдаланылды. Ақпараттық негізді халықаралық стандарттар (ISO 31000, ISO 45001), Халықаралық еңбек ұйымының ұсынымдары (ХЕҰ) , Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және  Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі ұлттық институты материалдары,  сондай-ақ заманауи ғылыми басылымдар құрайды.Нәтижесінде кәсіби тәуекелдерді бағалау әдістері әдістемелік күрделілік деңгейі бойынша сапалық, жартылай сандық және сандық болып жіктелді. Дәстүрлі әдістерді қолдану қарапайым болғанымен, дәлдігі шектеулі, ал қазіргі заманауи тәсілдер, соның ішінде гибридті әдістерді бағалаудың жоғары негізділігін қамтамасыз етеді.Тәуекелдерді басқарудың интреграцияланған және цифрлық модельдеріне көшу үрдісі анықталды. Алынған нәтижелер еңбекті қорғауды басқару жүйелерін әзірлеу және жетілдіру кезінде пайдаланылуы мүмкін.