ТАБАН ЖЫНЫСТАРЫНЫҢ КӨТЕРІЛУІ КЕЗІНДЕ ДАЙЫНДАУ ҚАЗБАЛАРЫ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫНЫҢ ГЕОМЕХАНИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕСІ

Мақалада көмір шахталарының терең горизонттарында табан жыныстары көтерілген кезде дайындық қазбалары тұрақтылығының бұзылу геомеханикалық заңдылықтары қарастырылған. Зерттеудің мақсаты қазба контуры маңындағы жыныстардың физика-механикалық қасиеттері, қазба жүргізілгеннен кейінгі кернеулердің қайта бөлінуі және қазба табанының пластикалық деформациялары арасындағы байланысты анықтау болды.  

Зерттеу нысаны ретінде Қарағанды көмір бассейніндегі Костенко атындағы шахтаның 47К2-з желдеткіш штрегі алынды. Жұмыста жыныстарға зертханалық сынақтар, беріктік сипаттамаларын аспаптық бағалау, акустикалық мониторинг және RS2 бағдарламалық ортасында массивтің кернеулі-деформациялық күйін сандық модельдеу қолданылды.

Табан жыныстарының көтерілуі негізінен әлсіз аргиллиттердің төмен беріктігімен, контур маңындағы аймақта бүйірлік қыспақтың азаюымен және қабаттасқан жыныстар пластикалық күйге өтетін босаңсыған аймақтың қалыптасуымен түсіндірілетіні анықталды. «Төбе - бүйір - табан» жүйесіне кешенді әсер ету қазбаның орнықтылығын арттыратыны, ал ең жоғары нәтиже бүйірлік және табандық анкерлері бар құрама анкерлік бекітуде байқалатыны көрсетілді.

Алынған нәтижелер ұқсас тау-геологиялық жағдайларда дайындық қазбаларын бекіту параметрлерін негіздеуге пайдаланылуы мүмкін.